تاریخچه آذربایجان

تاريخ جمهوري آذربايجان

تاریخچه آذربایجان با جغرافیای آن گره خورده است. جمهوري آذربايجان؛ کشوري است در منطقه قفقاز و در کنار درياي خزر قرار گرفته است. پايتخت اين کشور شهر زيباي باکو مي باشد. کشورهاي ايران در جنوب، ارمنستان و ترکيه در غرب، گرجستان در شمال غربي و روسيه در شمال آذربايجان قرار دارند. همچنين اين کشور داراي مرز آبي با کشورهاي ترکمنستان و قزاقستان در کناره درياي خزر است.

سابقه حضور بشر در جمهوري آذربايجان به هزاران سال قبل بازمي‌گردد. کاوش هاي غار آزيخ در بخش فضولي وجود آثاري از زندگي بشر به قدمت ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار سال را نشان مي‌دهد. سنگ نگاره‌هاي قبوستان نيز تاريخي ۱۲ هزارساله دارند. در قرن نهم قبل از ميلاد اقوام ترک سکاها در اين ناحيه‌ سکني گزيدند. بعد از آنها دولت ماننا در آذربايجان تشکيل گرديد و در دوره هاي بعد هم جزو قلمرو اسکندر و حکومت ساساني بوده است.

 

 

بعد از اسلام سرزمين آذربايجان تحت خلافت اعراب و حکومت هاي غزنوي، سلجوقي، مغول، اتابکان آذربايجان، آق قويونلوها، شروان شاهان و صفوي ها، افشار و قاجاريه قرار داشت.
در اوايل قرن ۲۰ ميلادي با قدرت گرفتن تزارها در روسيه و پايان جنگ دولت قاجار با روسيه قسمتي از سرزمين آذربايجان به روسيه پيوست که مقدمه اشغال و تغيير ترکيب جمعيتي اين منطقه و پديد آمدن دولت ارمنستان و گرجستان در اراضي تاريخي آذربايجان شد.
در آغاز قرن بيستم با رشد صنايع، تفکرات اصلاح طلبانه در آذربايجان شکل گرفت. در سال ۱۹۱۲ ميلادي حزب چپگراي همت با هدف دفاع از زبان و فرهنگ آذربايجاني تشکيل شد. در سال ۱۹۱۲ با انشعاب در حزب همت، حزب مساوات شکل گرفت. به دنبال سقوط تزارها حزب بلشويک که متشکل از ارامنه و روسها بود سعي در تشکيل دولتي کمونيستي در خاک آذربايجان را داشتند که با مخالفت مردم مسلمان و تشکيل ارتش اسلام اين حرکت ناکام ماند.
سرانجام در سال ۱۹۱۸ ميلادي با تشکيل حزب مساوات در آذربايجان و تلاش براي استقلال اين کشور، اولين جمهوري مستقل در منطقه با نام جمهوري دموکراتيک آذربايجان به پايتختي شهر تفليس و به رهبري محمد امين رسول زاده شکل گرفت که بعد از ۲ سال با حمله شوروي عمر اين حکومت به پايان رسيد.لازم به ذکر است که اين حکومت اولين حکومت جمهوري در جهان اسلام محسوب مي‌شود و همچنين اولين حکومتي در جهان اسلام است که حق راي را براي زنان برابر با مردان مساوي اعلام کرد و همپنين جمهوري دمکراتيک آذربايجان اولين دانشگاه مدرن جهان اسلام را در باکو داير کرد.
سرانجام با تضعيف حکومت روسيه تزاري در زمان قورباچف، جمهوري اذربايجان در سال ۱۹۹۱ به رهبري ابوالفضل الچي بگ و پايتختي شهر باکو به استقلال دست يافت.
نوع حکومت جمهوري آذربايجان، جمهوري پارلماني چند حزبي با يک مجلس قانون‌گذاري است. اين جمهوري سکولار بوده و از سال ۲۰۰۱ به عضويت شوراي اروپا درآمده‌ است.