اقتصاد آذربایجان

اقتصاد آذربایجان

 

کشور آذربایجان با مساحتی برابر ۸۶۶۰۰ کیلومترمربع بزرگترین کشور منطقه قفقاز است. جمعیت این جمهوری در سال ۲۰۱۴ قریب به ۱۰ میلیون نفر بوده است. تراکم جمعیت ۱۱۵٫۵ نفر در کیلومترمربع است. پایتخت آن شهر بندری باکو است که در همین سال قریب به ۳٫۵ میلیون نفر جمعیت داشته است. جمهوری آذربایجان در ۲ مارس سال ۱۹۹۲ به عضویت سازمان ملل درآمد. از شاغلین در بخشهای اقتصادی ۳۷٫۶% در بخش کشاورزی، ۱۴,۱ % در بخش صنعت و بقیه در بخش خدمات به کار اشتغال دارند.
درحال حاضر منطقه قفقاز جنوبی به دلیل شرایط خاص ژئوپلیتیکی از مناطق مهم و راهبردی جهان محسوب می‌شود و اقتصاد منطقه برای کشورهای واقع در آن و کشورهای پیرامونی و نیز قدرتهای جهانی حائز اهمیت است.
جمهوری آذربایجان در مقایسه با جمهوری های تازه استقلال یافته اطراف خود در اثر بهره برداری از منابع نفتی و سرمایه گزاری پس از استقلال توسعه بیشتری پیدا کرده ‌است. با وجود این بعد از استقلال این کشور، تورم فزاینده ناشی از آثار جنگ قره‌باغ همراه با سیاست‌های آزادسازی قیمت‌ها و خصوصی سازی اقتصاد موجب شد که مردم جمهوری آذربایجان تحت فشارهای شدید اقتصادی قرار گیرند و قدرت خرید آنها به سرعت کاهش یابد. با این حال از سال۱۹۹۶میلادی، افزایش درآمدهای حاصل از قراردادهای نفتی بین المللی، روند رو به رشد سرمایه گذاری خارجی، اعتبارات صندوق بین المللی پول و بانک جهانی و مساعدت کشورهای اروپایی موجب شد تا اقتصاد نابسامان این کشور کمی رو به بهبود گذارد.
جمهوری آذربایجان برای ثبات بخشیدن به اوضاع اقتصادی با کمک صندوق بین المللی پول دو برنامه اقتصادی را به اجرا درآورده و توانسته ‌است میزان تورم را کاهش دهد. میزان تورم در این کشور از ۴۱۱درصد در سال ۱۹۹۵میلادی به ۲۰درصد در سال۱۹۹۶میلادی و۷/۳درصد در سال۱۹۹۷و صفر درصد در سال۱۹۹۸میلادی و (۵-)درصد در نیمه نخست سال۲۰۰۰میلادی کاهش یافته‌است.
در سال۲۰۰۸میلادی جمهوری آذربایجان بنا به گزارش بانک جهانی برترین کشور از نظر اجرای برنامه‌های اصلاحات اقتصادی بوده‌است. و در رتبه نخست اصلاحات اقتصادی جهان قرار گرفت.

 

منابع درآمدی اقتصاد جمهوری آذربایجان

۱-منابع نفتی

حاشیه ساحلی شرق آذربایجان، به ویژه زیرساخت طبیعی شهر باکو و فلات قاره آذربایجان در دریای خزر مهم ترین منابع نفتی آذربایجان را در خود جای داده اند. کشف نفت در باکو در نیمه دوم قرن نوزده انجام پذیرفت و از اوایل قرن بیستم وارد بازار جهانی گردید. نفت باکو یکی از انگیزه های اصلی کشیده شدن دامنه جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۱۲به منطقه قفقاز بود، به طوری که نیروهای آلمانی تا قفقاز پیش رفتند و در اوائل سال ۱۹۴۳ م با تلاش سپاهیان روسیه عقب رانده شدند.

روش استخراج نفت متاسفانه به شکل سنتی و قدیمی (تلمبه ای) هنوز ادامه دارد که این بر تولید آلودگی محیطی سواحل و آب های دریای خزر در حوالی باکو تاثیردارد. نفت باکو تکیه گاه اصلی اقتصاد شوروی سابق را قبل از کشف نفت در مناطق دیگر کشور نظیر «اورال » و«سیبری » تشکیل می داد.
دریای خزر به عنوان بزرگ ترین دریاچه آب شیرین جهان (میزان شوری آن در حدود ۱۳ در هزار و یک سوم آب های اقیانوس ها و دریاهای آزاد جهان است.) شناخته شده و دارای ذخایر آبزیان منحصر به فرد است.

آذربایجان در حال حاضر در حدود ۲۵۰ هزار بشکه نفت به طور روزانه تولیدمی نماید و ذخیره نفتی کشف شده آن در حدود ۳/۳ میلیارد بشکه تخمین زده شده است که حدود ۲/۲ میلیارد بشکه آن به فلات قاره خزر مربوط می باشد. این ثروت عظیم بی ارتباط با دیدگاه های آذربایجان در خصوص تقسیم دریای خزر بین کشورهای ساحلی و تاسیس رژیم حقوقی جدیدی بر این مبنا نمی تواند باشد. ذخایر عظیم نفتی آذربایجان انگیزه ای قوی برای پایه ریزی اقتصاد ملی بر مبنای آن از سوی دولت آذربایجان و نیز برای حضور سرمایه گذاران بزرگ غربی نظیر امریکا در منطقه محسوب می شود.

 

۲-توریسم

کشور آذربایجان با سواحل زیبای خود در کنار دریای خزر و موقعیت جغرافیایی مناسب، برای تبدیل شدن به قطب گردشگری (توریستی) در منطقه خاورمیانه و در ساحل خزر استعداد بسیارخوبی دارد. بنابراین، نمی تواند از دید استراتژیست های توسعه اقتصادی نادیده انگاشته شود، به ویژه این که اوضاع واحوال فرهنگی و اجتماعی کنونی حاکم بر جامعه آذربایجان، به خصوص شهر باکو،اجازه چنین امری را می دهد.
۳-قابلیت های کشاورزی: سرزمین آذربایجان به لحاظ وضعیت توپوگرافیک و نیزموقعیت جغرافیایی و آب وهوای مناسب و دشت ها و منابع آب خوب و کافی، استعدادتوسعه دامپروری، کشاورزی، و باغ داری را،به ویژه به روش های مکانیزه دارد ومی تواند در برخی زمینه ها به تولید تخصصی و تولید انبوه دست یافته و واردبازارهای جهانی شود.

 

۴- قابلیت های صنعتی

وجود زمینه های فن آوری صنعتی از دوران سلطه روسیه که هرچند به طور ناقص وجود دارد، به همراه نیروهای انسانی متخصص دانشگاهی در مراکز علمی کشور آذربایجان، می تواند در کاربری منابع طبیعی نفت و گاز و تولیدات کشاورزی و دامی و باغ داری درجهت توسعه صنعتی مفید و موثر واقع گردد. الگوی توسعه صنعتی مبتنی بر ذخایر نفت و گاز و تولیدات کشاورزی و دامی می تواند نویدبخش اقتصاد توانمندی در منطقه قفقاز باشد. به ویژه این که سرمایه های غربی واروپایی و امریکایی و ترکیه نیز به کشور آذربایجان سرازیر گشته است.

 

در حالت کلی استخراج‌ نفت‌ خام‌ و گاز طبیعی،‌ تولید فرآورده‌های‌ نفتی،‌ صنایع فلزی‌، استخراج‌ سنگ‌آهن‌، تولید سیمان،‌ مواد شیمیایی‌ و پتروشیمی‌ و منسوجات‌ مهم‌ترین‌ فعالیت‌ صنعتی‌ این‌ کشور را تشکیل‌ می‌دهد.
جمهوری‌ آذربایجان‌ تولیدکننده‌ مواد کشاورزی‌ نظیر غلات‌‌، پنبه‌‌، توتون‌‌، سیب‌زمینی‌‌، میوه‌ها‌، سبزی‌ها و چای‌ می‌باشد‌.
صادرات‌ این‌ کشور علاوه‌ بر محصولات‌ کشاورزی‌ شامل‌ کالاهای‌ صنعتی‌‌، مواد غذایی‌‌، ماشین‌آلات‌ و ماشین‌های‌ فلزکاری‌‌، محصولات‌ نساجی‌‌، نفت‌ و گاز و مواد شیمیایی‌ و پتروشیمی‌ را نیز شامل می‌شود.

تورهای آذربایجان را از ما بخواهید.